Rehberler

Medyanın çocuk haklarını koruma ve tanıtmadaki rolü nedir? Medyada çocuk katılımı nasıl sağlanır? Sokak çocukları, çocuk işçiler, çocuk istismarı, kanunla ihtilafa düşmüş çocuklar, silahlı çatışmalardaki çocuklar ve erken yaşta zorla evlendirilmiş çocuklar gibi hassas konularda haber yaparken dikkat edilmesi gereken etik ilkeler neler? Rehberler bölümünde çocuklarla ilgili, çocuk odaklı haber yapmak isteyen gazetecilere yönelik yukarıdaki sorulara cevap vermek amacıyla hazırlanmış kaynaklara ulaşabilirsiniz.

INEE Psikososyal Destek Kılavuzu

Afet ve Acil Durumlarda Kurumlar Arası Ağ (INEE)

Şubat 2019, Türkçe

Şubat 2019

Türkçe

Çocuk hakları alanında çalışma yürüten Mavi Kalem Derneği, Suriyeli Çocukların Eğitimine Dair Model Oluşturma Projesi kapsamında Afet ve Acil Durumlarda Kurumlar Arası Ağ’ın (INEE) eğitimcilere yönelik uluslararası bir kaynak olan Psikososyal Destek Kılavuzu’nun Türkçe adaptasyonunu  yayınladı. Bu çalışma, Uluslararası bir kaynak olan INEE Psikososyal Destek Kılavuzu’nun Türkiye’de Suriyeli çocukların eğitimini psikososyal destek ve sosyal duygusal […]

Mavi Kalem’den Suriyeli Çocukların Eğitimi Araştırma Raporu

Mavi Kalem Derneği

Şubat 2019, Türkçe

Şubat 2019

Türkçe

Çocuk hakları alanında çalışma yürüten Mavi Kalem Derneği, Suriyeli Çocukların Eğitimine Dair Model Oluşturma Projesi kapsamında Suriyeli çocukların eğitim alanındaki ihtiyaçlarını ve öğretmenlerin çözüm önerilerini derleyen “Suriyeli Çocukların Eğitimi Araştırma Raporu”nu hazırladı. Bu kapsamda İstanbul İl Milli Eğitim Müdürlüğü (MEM) iş birliği ile beş Geçici Eğitim Merkezi (GEM) ve beş resmi okulda Suriyeli öğrencilerle çalışan toplam 252 öğretmenle […]

“Çocukla Sadece Film İzlemek Yetmez, O Film Üzerine Konuşun”

Ayşegül Özbek

10 Nisan 2019, Türkçe

10 Nisan 2019

Türkçe

Burak Göral, 13 yaşındaki oğlu Emre ile onun hayal dünyası ve karakter gelişimine iyi geleceğine inandığı filmler izliyorlar birlikte yıllardır. Bir film eleştirmeni için bu baba-oğul aktivitesi kısa zaman sonra bir oluşuma dönüşmüş. Önce bir Instagram ardından bir Twitter hesabı açmış “Çocukla Sinema” adıyla. 23 Nisan’da da aynı isimle bir internet sitesi açılacak. Günümüzün liste okuma alışkanlığını da hesaba katarak ‘çocuğunuzla […]

Uluslararası Çocuk İstismarından Korunma Kılavuzu Türkçe’de

Uluslararası Çocuk Merkezi

15 Nisan 2019, Türkçe

15 Nisan 2019

Türkçe

Uluslararası Çocuk Merkezi “Çocukların Cinsel Sömürü ve Cinsel İstismardan Korunması İçin Terimler ve Kavramlar Kılavuzu”nu Türkçe’ye kazandırdı. Çocukların sömürü ve istismardan korunmaları için doğru ve ortak bir dil kullanımını amaçlayan, ECPAT International girişimiyle “Kuruluşlar Arası Çalışma Grubu” tarafından oluşturulan ve 28 Ocak 2016 tarihinde Lüksemburg’da kabul edilen “Çocukların Cinsel Sömürü ve Cinsel İstismardan Korunması Terimler ve Kavramlar Kılavuzu” […]

bianet Haberde Çocuk Elkitabı Online Olarak Yayında

Umay Aktaş Salman

Nisan 2018, Türkçe, Kürtçe

Nisan 2018

Türkçe, Kürtçe

bianet Haberde Çocuk/Çocuk Odaklı Habercilik Elkitabı Çocuk Odaklı HabercilikKütüphanesinde yerini aldı. Çevrimiçi olarak yayınladığımız elkitabını Umay Aktaş Salman yazdı, Ezgi Koman ise yayına hazırladı. Kürtçe olarak da “Nûçe û Zarok/ Pirtûka Destan a Nûçegihaniya Zarokparêz” ismiyle yayınlanan rehberin çevirisini arkadaşlarımız bianet Kurdî editörleri Murat Bayram ve Ferid Demirel ile bianet stajyerlerinden Abdülselam Yıldırım gerçekleştirdi. Çocuk Odaklı […]

Çocuklar İçin Hayvan Hakları ve Türcülük

Hayvan Hakları İzleme Komitesi (HAKİM)

13 Eylül 2018, Türkçe

13 Eylül 2018

Türkçe

Hayvan Hakları İzleme Komitesi’nin (HAKİM) 2016 yılında başlattığı “Çocuklar İçin Hayvan Hakları ve Türcülük” atölye modeli bu alanda çalışanlar için iyi bir açık kaynak. Atölye modeli, çocukların hayvanlarla daha eşitlikçi bir ilişki kurmaları ve türcü düşüncenin sorgulanabileceği fikrinin, hayvan hakları ekseninde oyun, tartışma ve ortak öğrenme modelleriyle 8-12 yaş aralığındaki çocuklarda yerleşmesine katkıda bulunmayı hedefliyor. […]

Çocuk İhmali ve İstismarı Hakkında Haber Yapacak Gazeteciler İçin Tavsiyeler

Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezi (CDC)

2016, Türkçe

2016

Türkçe

Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezi (CDC) ABD’nin Sağlık ve İnsan Hizmetleri Dairesi’nin, kamu sağlığı ve kamu güvenliğinin sağlanması konusunda faaliyet gösteren bir birimi. Çocuk ihmali ve istismarı konusunda da çalışmalar yapan birim, çocuklarla ilgili sağlıklı bir çalışma için medya desteğinin de vazgeçilmez olduğunu düşünüyor. Bu noktadan hareketle hazırlanmış rehber, çocuk ihmali ve istismarı hakkında haber yapacak […]

Engelleri Aşmaktan Engelleri Kaldırmaya: Erken Çocukluk Dönemini İşleyen Gazeteciler İçin Tavsiyeler

BMSG, Oregon Health & Science University- Portland State University School of Public Health

2018, Türkçe, İngilizce

2018

Türkçe, İngilizce

  Berkeley Media Studies Group ve Oregon Health & Science University- Portland State University School of Public Health tarafından 2018’de yayımlanan rehber, erken çocukluk hakkında haber yapacak gazeteciler için yenilikçi ve kapsamlı bir harita sunuyor. Metin, İsveç Uluslararası Kalkınma İşbirliği Ajansı (SIDA) mali desteği ile yürütülen Çocuk Odaklı Habercilik Projesi kapsamında IPS İletişim Vakfı/ bianet tarafından […]

AİHM Çocuk Hakları Davaları Veri Tabanı Kullanıma Açıldı

Çocuk Gözlemevi

15 Şubat 2019, Türkçe

15 Şubat 2019

Türkçe

Çocuk Gözlemevi web sitesi üzerinden artık Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) çocuk hakları davalarına ulaşmak mümkün. AİHM’nin kendi kararlarının bulunduğu veri tabanında çocuk haklarına ilişkin davalarda bir arama kriterinin bulunmaması çocuk hakları ihlalleriyle ilgili kararlara ulaşmakta engel yaratıyordu. Diğer yandan Mahkemenin bazı kararlarının sadece İngilizce veya Fransızca olmasından kaynaklanan erişim sorunları da yaşanıyordu. Bu amaçla, […]

Gazeteciler İçin Çocuk Hakları Elkitabı

UNICEF Güney Afrika

2003, İngilizce

2003

İngilizce

Güney Afrika’da yürütülen Medya Gözlem Projesi sonucunda UNICEF tarafından hazırlanan elkitabı, çocuklar ile ilgili çocuk haklarını gözeterek haber yapmayı düşünen gazeteciler için yol gösterici olmayı hedefliyor. İçerisinde Güney Afrika’da çocukların haklarına dair kanunlar ve çocuklarla çalışacak gazetecilerin uyması gereken temel gazetecilik etiği hakkında bilgiler yer alıyor. Ayrıca elkitabında çocuklar ile ilgili sağlık, eğitim, aile, ayrımcılık, […]

Çocuk İhmali ve İstismarı Hakkında Haber Yapacak Gazeteciler İçin Pratik Tavsiyeler

Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezi (CDC)

2016, İngilizce

2016

İngilizce

Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezi (CDC) ABD’nin Sağlık ve İnsan Hizmetleri Dairesi’nin, kamu sağlığı ve kamu güvenliğinin sağlanması konusunda faaliyet gösteren bir birimi. Çocuk ihmali ve istismarı konusunda da çalışmalar yapan birim, çocuklarla ilgili sağlıklı bir çalışma için medya desteğinin de vazgeçilmez olduğunu düşünüyor. Bu noktadan hareketle hazırlanmış rehber, çocuk ihmali ve istismarı hakkında haber yapacak […]

Çocuklara Yönelik Şiddet Verilerinin Toplanmasında İkilemler ve Riskler

UNICEF

2012, İngilizce

2012

İngilizce

UNICEF tarafından yayınlanan rehber çocuklara yönelik şiddet verilerinin toplanması sırasında uyulması gereken etik ilkeler, sorunlar ve çözümleri içeriyor.  Bu alanda yapılmış kaynakların taramasıyla ve yeniden değerlendirilmesiyle oluşturulan rehber aşağıdaki bölümlerden oluşuyor: Çalışmanın tanıtımı ve amaçları Taramanın kapsamı ve metodolojisi Çocuğa yönelik şiddet ile ilgili hazırlanmış rehberler, kurallar ve standartlar Çocuğa yönelik şiddet araştırmalarında yer verilen […]

Çocuklara İlişkin Yayın İlkeleri

BBC

Ağustos 2004, Türkçe

Ağustos 2004

Türkçe

BBC tarafından hazırlanan bu rehber, çocuklarla çalışırken ve çocuklarla ilgili konularda haber yaparken, BBC çalışanlarının uyması gereken etik ilkeleri bir araya getiriyor. Çocukların ve genç insanların refahının korunmasına ilişkin sorumluluğu uygulamada personelini desteklemek için hazırlanan Çocuk Koruma Politikasında, 15 yaşın altındaki her birey çocuk olarak; 15, 16,17 yaşındaki bireyler ise genç olarak tanımlanıyor. Genel yayın […]

Çocuk Odaklı Habercilik

Derleyen: Sevda Alankuş

Haziran 2007, Türkçe

Haziran 2007

Türkçe

“Dünya nüfusunun üçte ikisinden fazlasını oluşturdukları halde medyanın kapsadığı konuların yüzde beşinden azı çocuklarla ilgili. Medya çocukları haber konusu yaptığında ise bu çocuk fuhuşu, organ kaçakçılığı, cinsel istismar, eğitim ve sağlık hizmetlerinden mahrum bırakılmaları çocuk emeği sömürüsü, sokak çocukları yakınlar tarafından cinsel taciz, babanın ya da öğretmenlerin cinsel tacizi gibi konular da oluyor. Türkiye’deki durum […]

Çocuk Hakları ve Gazetecilik Uygulamaları: Hak Temelli Perspektif

UNICEF

2007, Türkçe

2007

Türkçe

Eğitim sürecindeki muhabirlere yönelik UNICEF tarafından hazırlanan bu rehber amaç olarak çocuk haklarını takdir eden ve bu haklara saygı gösteren, sorumluluk sahibi haber muhabirliği becerileri geliştirmeye yardımcı olacak kavram ve bilgileri sunmayı hedefliyor. “Çocuk Haklarına Giriş” başlıklı birinci ünite, hakları anlamanın neden bu kadar önemli olduğu konusunda arka plan bilgisi vererek çocuklarla ilgili haberlerde ortaya […]

Medya ve Çocuk Hakları

UNICEF, Mediawise

Ocak 2005, İngilizce

Ocak 2005

İngilizce

Mediawise ve UNICEF iş birliği ile hazırlanan bu rehber, medya çalışanlarına çocuklarla ilgili haberler yaparken nasıl çocuk haklarını ve çocukların katılımlarını teşvik edici bir yöntem izleyebileceklerini göstermek amacıyla hazırlanmış. Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi’nin maddelerini temel olarak benimseyen bu çalışma medya çalışanları için kendi pratiklerinin ve bağlı oldukları medya kuruluşunun ne derece çocuk haklarını koruyucu […]

Televizyon Habercileri İçin Rehber

RTÜK, TVYD

2009, Türkçe

2009

Türkçe

Televizyon habercileri için Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) ile Televizyon Yayıncıları Derneği (TVYD) tarafından hazırlanan bu kapsamlı rehber yayıncılık sektörü için bir etik davranış zemini oluşturmayı amaçlıyor. İki yıllık bir çalışma sonucunda ortaya çıkan bu kılavuz çevre haberciliğinden yargı haberciliğine, çocuk haberciliğinden kadın odaklı haberciliğe birçok konuya değiniyor. Çocukların habere konu edilmesiyle ilgili başlıkta […]

Çocuk Hakları ve Medya: Çocukları Doğru Bağlama Koymak

Uluslararası Gazeteciler Federasyonu (IFJ)

Ocak 2002, İngilizce

Ocak 2002

İngilizce

Uluslararası Gazeteciler Federasyonu (IFJ) tarafından hazırlanan bu rehber yaygın medya kuruluşlarının çocukları yalnızca sömürü, istismar ve sansasyonel haberlerde dahil etmesine bir tepki olarak ortaya çıkmış. Rehber, medya çalışanlarının çocuklar ile ilgili haberler yaparken çocuğun mahremiyetinin korunması, çocuğun katılımını sağlamaya çalışması, çocuğun olası zararlardan korunması gibi sorumluluklarının olduğunu belirtiyor. Medyanın çocuk hakları konusundaki farkındalığın artmasında sahip […]

Çocuk Hakları ve Gazetecilik Pratikleri: Hak Temelli Yaklaşım

Michael Foley, Noirin Hayes, Brian O'Neill

Nisan 2008, İngilizce

Nisan 2008

İngilizce

Bu kitapçığın amacı çocuk haberciliği ile ilgili önemli kavramların ve çocuk haklarının ön planda tutulduğu haber yapma pratikleri kazandıracak bilgilerin gazetecilik öğrencilerine sunulması olarak belirtiliyor. Dublin Teknoloji Enstitüsü’nden Michael Foley, Noirin Hayes and Brian O’Neill tarafından kaleme alınan metin kapsayıcı bir çocuk odaklı habercilik haritası çiziyor. İki Üniteden oluşan kitapçıkta şu başlıklar yer alıyor: Ünite […]

Çocuklar ve Medya: Gazeteciler İçin Elkitabı

UNICEF

Haziran 2007, İngilizce

Haziran 2007

İngilizce

UNICEF tarafından 2007 yılında yayınlanan elkitabı çocuklarla ilgili konularla uğraşırken dikkat edilmesi gereken bir takım etik konular hakkında rehberlik sağlamayı amaçlıyor. Hedef kitlesi medya çalışanları olan bu rehber aynı zamanda çocukluk ve ergenlik dönemindeki kişilerle çalışırken kullanılan yaklaşımların anlatıldığı bir metodoloji kitapçığı olarak hazırlanmış. Rehberin içinde engelli olan, ayrımcılığa uğrayan, dağılmış ailelerde yaşayan çocuklar ile […]

Çocuklar İçin ve Çocuklarla Birlikte Yapılan Çalışmalarda Etik İlkeler

Uluslararası Çocuk Merkezi

2017, Türkçe

2017

Türkçe

Uluslararası Çocuk Merkezi (ICC/UÇM) tarafından hazırlanan bu rehber çocuklar için ve çocuklarla birlikte yapılan çalışmalarda bağlı kalınması gereken etik ilkeler konusunda yol gösterici bir nitelik taşıyor. Çocukların kendilerini ilgilendiren konulardaki kararlara katılımı, kendilerini ifade etmeleri, görüşlerinin dikkate alınması bir insan hakkı. Ancak, çocukların bu süreçlere katılımının sağlanması tek başına yeterli olmayacağı gibi, bazı uygulamalar ve […]

Gazeteciler İçin Bir Rehber: Çocuk ve Travma

Dart Center

2006, Türkçe

2006

Türkçe

Kolombiya Üniversitesi Gazetecilik Enstitüsü tarafından kurulan Dart Merkezi’nin hazırladığı bu rehber sokak suçu, aile içi şiddet, doğal afet, savaş veya insan hakları ihlalleri gibi travmatik konularda çocuklar ile nasıl röportaj yapılması gerektiğiyle ilgili gazetecilere yol gösteriyor. Travmatik konularda haber yapmanın bilgi, yetenek ve destek gerektirdiğini savunan merkez dünyanın dört bir yanındaki gazetecilere bu zorluğun üstesinden […]